Το Μέτρο και η Ποιότητα

Ο Ελληνισμός δεν είχε ποτέ την εύνοια των αριθμών. Η πνευματική του διάσταση με τον δυναμισμό της και το εύρος της το οικουμενικό, απωθούσε πάντοτε τους αριθμούς. Απωθούσε την ποσότητα. Μοίρα του, από τα μυθικά χρόνια, η ποιότητα. Αυτή υπήρξε, στη διάρκεια των αιώνων, το αίτιο του ανυπέρβλητου μεγαλείου του, αλλά και της τραγωδίας του. Ελληνικό μεγαλείο και ελληνική τραγωδία είναι έννοιες αλληλένδετες. Θα έλεγα ταυτόσημες. Η μία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την άλλη.

 

"Η αρχή της πλειοψηφίας", δηλαδή η αρχή της ποσότητας, είναι εφεύρεση και αντίληψη δυτική. "Η καθ' ημάς Ανατολή" δεν πίστεψε ποτέ στην αρχή αυτή. Θεμέλιο της αμετάθετο η ποιότητα. Η πίστη της, ότι και ο ένας είναι δυνατόν να σώσει την αποκαλυμμένη ΑΛΗΘΕΙΑ. Και έγινε το θαύμα αυτό με τον Άγιο Μάρκο τον Ευγενικό και όχι μόνο, αλλά και σε άλλες περιπτώσεις. Είναι τα μεγάλα θαύματα στην Ιστορία της Ορθοδοξίας, που οι συνέπειες τους επέδρασαν αποφασιστικά και στην Ιστορία του Γένους.

Η Όρθοδοξία, η Ελληνική Όρθοδοξία, δεν συγκινήθηκε ποτέ από τους αριθμούς. Δεν στηρίχθηκε ποτέ στην ποσότητα. Για το πνεύμα, η αριθμητική αποτελεί προνόμιο τού πλήθους, που εκφράζει τη δύναμη της ύλης. Αλλού είναι η δική του δύναμη. Και τη ζήσαμε πολλές φορές, ιδιαίτερα εμείς οι Ελλήνες. Γνωρίζουμε, νομίζω, πολύ καλά όλοι μας τους "αριθμούς" που αντιπαρατάχθηκαν στον Μαραθώνα, στις Θερμοπύλες και στις Πλαταιές. Γνωρίζουμε, επίσης, τους "αριθμούς", που αντιπαρατάχθηκαν στις μάχες που έδωσε ο Μεγαλέξανδρος στην Ασία. Το "μείον" της Ελληνικής Ιστορίας εθριάμβευσε και έστησε το τρόπαιο του στις όχθες του Ινδού ποταμού. Η μικρή και άσημη Πέλλα έγινε "πρωτεύουσα" του κόσμου.

 

Πόσοι είμαστε; Λίγοι και αμέτρητοι. Θεΐκό προνόμιο ενός ευλογημένου λαού, του Ελληνικού. που αποτέλεσε και αποτελεί Μυστήριο Μέγα για όλους τους ερευνητές και μελετητές. Πρόκληση στην παγκόσμια Ιστορία και στην παγκόσμια Μοίρα. Πρόκληση και στον ίδιο του τον εαυτό. Αλληλοτρώγεται αιώνες τώρα, κατασπαράσσεται τις ίδιες του τις σάρκες, σταυρωμένος και εξανδραποδιζόμενος, αιχμάλωτος και τυρανισμένος, αμέτρητες οι εβδομάδες των παθών του. Πολλοί, πίστεψαν στο τέλος του. Μα στο τέλος αυτό γινόταν πάντα η τελείωση του. Μήπως ο μύθος της Λερναίας Ύδρας δεν εκφράζει το ιστορικό -το υπεριστορικό, θα έλεγα- τούτο γεγονός;

 

Δεν έχω υπ' όψη μου στατιστικά στοιχεία για τον αριθμό των Ελλήνων στην κλασσική εποχή, στην Ελληνιστική εποχή, στη ρωμαιοκρατία κ.λ.π. Απ' ό,τι όμως γνωρίζω ο αριθμός αυτός ήταν μικρότερος ή τουλάχιστον δεν ξεπέρασε ποτέ τον σημερινό. Ελάχιστοι, ανυπολόγιστοι αριθμητικά, ήταν πάντοτε οι Έλληνες. Ωστόσο τίποτα δεν τους εμπόδισε να γεμίσουν το "κενό" τού τότε κόσμου, το "κενό" της Ιστορίας και να γίνουν της Σωτηρίας αυτού το Κεφάλαιον. Αφομοίωσαν την Ρωμαΐκή Αυτοκρατορία. Έλληνας, Ρωμιός, Γραικός, πάντοτε ο ίδιος. Λάβαρο του το "μείον" που τον συνόδευε και τον συνοδεύει στη μεγαλειώδη και δραματική του πορεία μέσα στους αιώνες. Εχθρός της ποσότητας, του μεγάλου και του φανταχτερού, εδημιούργησε μέσα στ' αυστηρά πλαίσια του μέτρου. Οι ναοί του και τα σπίτια του, οι πόλεις του και τα χωριά του, είχαν πάντοτε τις ανθρώπινες διαστάσεις. Οι αντιλήψεις που επικρατούν σήμερα και τα τερατουργήματα τους, είναι μεταγενέστερα. Αποτελέσματα της ξενομανίας και του μιμητισμού. Γίναμε θιασώτες της υπερβολής.

 

Στην τουρκοκρατία, του Θεού τα Πάθη. Φράγκοι και Οθωμανοί στη ράχη μας. Εκατομμύρια εκατομμυρίων εκείνοι. Ανύπαρκτοι εμείς. Κοπάδια στην Ασία από το παιδομάζωμα, κοπάδια στη Φραγκιά από τον πνευματικό και θρησκευτικό εξανδραποδισμό. "Σβήνουν οι Έλληνες". "Πάνε". "Τελειώσανε". Έτσι έλεγαν. Μα την ίδια στιγμή γινόταν το θαύμα. "Αυτοί είναι Λερναία Ύδρα". Ένα κεφάλι κόβεις, δύο ξεφυτρώνουν. Δύο κόβεις, τέσσερα βγαίνουν στη θέση τους. Απόκαμαν Φράγκοι και Οθωμανοί. Κι ακόμα άρχισαν να φοβούνται τον εαυτό τους. Των θαυμάτων θαύμα!

 

Λίγοι λοιπόν και αμέτρητοι. Το '21 το ίδιο. Μιά χαψιά πράμα εμείς, μιλιούνια εκείνοι. Συν οι Ευρωπαΐκές καμαρίλες. Το "μείον" της Ελληνικής Ιστορίας θαυματουργεί και πάλι. Ένας, με το σπαθί σπασμένο, που απόκαμε να πετσοκόβει τον Τούρκο, ο Διάκος στην Αλαμάνα, μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού τα παληκάρια στο Χάνι της Γραβιάς, ένας ο Ανδρούτσος, ο Βαρνακιώτης τίποτα στη Μάχη του Αετού στο Ξηρόμερο, μπροστά στις χιλιάδες του εχθρού, ο Καραΐσκάκης και ο Γέρος του Μοριά, ο Μακρυγιάννης κι ο Νικηταράς, ο Δασκαλογιάννης, δεν γνώριζαν από "αριθμούς" και μέσα. Οι "υπέρτερες δυνάμεις" ήταν από την άλλη μεριά του εχθρού.

 

Και έγινε το κρατίδιο-προτεκτοράτο, που έγινε. Μας έσφιγγαν όλοι το σχοινί στο λαιμό. Πότε με το ένα και πότε με το άλλο. Ποτέ ησυχία. Και ο αλληλοσπαραγμός μεταξύ μας, αλληλοσπαραγμός. Πως να τον ξεχάσουμε; Κι όμως, μέσα σε εκατό χρόνια, ο ελληνικός στρατός έφτασε στις πύλες της Άγκυρας. Ο χθεσινός "ραγιάς" στα βάθη της Ανατολής, στην καρδιά της Τουρκίας. Θέλετε άλλο θαύμα από αυτό;